Budynki sakralne w Polsce charakteryzują się wzniosłą architekturą i przestronnymi wnętrzami. Utrzymanie optymalnej temperatury na tak dużych powierzchniach jest możliwe wyłącznie dzięki bardzo wydajnej instalacji grzewczej, które z reguły są dość drogie. Alternatywą stały się pompy ciepła zapewniające komfort cieplny przy niewielkich kosztach eksploatacji.

Jednym z pierwszych polskich obiektów sakralnych, w którym zainstalowano system grzewczy oparty o pompy ciepła jest klasztor Kamedułów na krakowskich Bielanach. Budynek ulokowany jest 326 m n.p.m. na wzgórzu zwanym Srebrną Górą. Jego budowę rozpoczęto w 1604 r. i zakończono po ok. 40. latach. W 2008 r. dzięki dofinansowaniu ze środków unijnych rozpoczęto w nim prace renowacyjne. Bezpośrednim celem projektu była modernizacja jednej z części klasztoru - Domu Wolskiego i dawnej Infirmerii. W ramach inwestycji wyposażono ją w system geotermalnego ogrzewania, dzięki któremu udało się obniżyć koszty utrzymania.

Dom Wolskiego i dawnej infirmerii

W obiekcie o powierzchni użytkowej 1320 m2 realizowano jednocześnie prace budowlane, konserwatorskie oraz instalacyjne, które łącznie trwały ponad 12 miesięcy. Aby zapewnić odpowiednie warunki termiczne przy kubaturze 4262 m3, zaprojektowano węzeł ciepła z pionowym kolektorem gruntowym, instalację centralnego ogrzewania oraz instalację wentylacji mechanicznej. Realizacji projektu podjęła się firma Nateo.

– Wszystkie prace musiały być przeprowadzane pod ścisłym nadzorem konserwatorów zabytków. W budynku zamontowaliśmy dwie pompy ciepła Gemini o łącznej mocy 107 kw., które zasilają centralne ogrzewanie, ciepłą wodę użytkową oraz wentylację – mówi Paweł Kocięba-Żabski, prezes Nateo sp. z o.o. – Najbardziej problematyczne było wykonanie źródła dolnego, ponieważ odwierty wykonywane były w skale wapiennej, a każdy z nich musiał mieć 62 m głębokości.

Funkcję źródła górnego pełnią: ogrzewanie podłogowe, stalowe grzejniki płytowe oraz klimakonwektory. Parametry czynnika grzewczego wynoszą 40/32˚ C. Instalacja obsługiwana jest za pośrednictwem zautomatyzowanego panelu centralnego oraz paneli pokojowych umożliwiających regulację temperatury oraz pracy wentylatorów w poszczególnych pomieszczeniach.

Budynek Foresterii - Schindlerówki

Rok później w klasztorze zrealizowano kolejny projekt, który dotyczył budynku Foresterii – Schindlerówki. Jego kubatura wynosi 3806,2 m3, powierzchnia ogrzewana - 548 m2, a powierzchnia zabudowy - 373,2 m2. Na podstawie przeprowadzonego bilansu cieplnego określono zapotrzebowanie mocy grzewczej o wartości minimalnej 42,35 kW oraz sezonowego zapotrzebowania ciepła na poziomie 308,69 Gj rocznie. W obiekcie zainstalowana została pompa Gemini G44 o mocy grzewczej 44 kW.

– Modernizacja instalacji grzewczej w klasztorze Kamedułów była dla nas dużym wyzwaniem ze względu na trudne warunki pracy. Jesteśmy jednak dumni, że to właśnie my mogliśmy podjąć się realizacji tego projektu i wziąć udział w modernizacji tak niesamowitego obiektu – mówi Paweł Kocięba-Żabski. Pierwsze zainstalowane pompy działają w budynku już od dwóch lat i przynoszą spodziewane korzyści, dzięki czemu obecnie rozważana jest możliwość przeprowadzenia podobnej modernizacji w pozostałych częściach klasztoru.